حسين مير حيدر
18
معارف گياهى ( فارسى )
متبلورى است به فرمول C 15 H 18 O 3 كه مادهء موثر A . cina مىباشد و در 170 درجهء سانتىگراد ذوب و در قليايىها حل مىشود . غنچههاى شيح از پرز مخصوصى پوشيده شده و نشكفتهء آن كه مورد مصرف است مانند دانه مىباشد . رنگ آن خاكسترى رقمى از آن پس از اينكه كهنه شد ، قرمز رنگ مايل به قهوهاى مىشود . طعم آن تلخ و تند با بوى نسبتا قوى است . خواص - كاربرد در هندوستان از شيح به عنوان قوىترين اقسام درمنه و افسنطين براى كرمكشى شكم استفاده مىشود و بر ضد انگل آسكاريد لومبرىكوئيد « 1 » مؤثر است . از شيح در بيمارى قند نيز استفاده مىشود زيرا مقدار قند ادرار را خيلى پايين مىآورد . شيح از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى خيلى گرم و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه گازها را تحليل مىبرد و كرمهاى دراز و كرمهاى روده ( آسكاريد ) را مىكشد . معمولا از نظر تسهيل خروج كرمهاى كشته آن را با مسهلى نظير سنا مىخورند كه نسخهء آن در پايين شرح داده شده است . براى سكسكه ، سختى تنفس ، دلپيچه و درد سرين نافع است . ضماد آن براى گزيدن عقرب و سموم سرد مفيد است . مقدار خوراك آن در مورد مسموميتها تا 12 گرم و در مورد ساير ناراحتىها تا 8 گرم است . شيح مضر معده و عصب است و سردرد مىآورد ، از اين نظر بايد با مصطكى و ترمس خورده شود . ضماد خاكستر آن با روغن زيتون يا روغن زنبق براى جلوگيرى از ريختن مو و تسريع در رشد مو مؤثر است . گرد شيح يا درمنه : به مقدار كافى غنچه ناشكفتهء گياه را گرفته با دقت پاك كنند و در گرمخانه 25 درجه سانتىگراد بخشكانند و نرم كوبيده ، از الك ريز ردّ كنند . اين گرد در دفع كرمهاى دراز روده خيلى مؤثر است . 3 تا 4 روز اين گرد را با عسل يا مربا و يا شير مخلوط كنند و صبح ناشتا بخورند . دمكردهء شيح : 10 گرم گرد شيح را در 500 گرم آب دمكرده صاف نمايند و براى دفع كرم ، 3 - 2 بار در عرض روز بياشامند . شربت دافع كرم با مسهل : سناى مكى 5 گرم ، ريوند چينى 5 گرم ، شيح يا درمنه 5 گرم ، افسنطين صغير 5 گرم و افسنطين بحرى 5 گرم . اينها را در مقدارى آب جوش دم
--> ( 1 ) . Ascarde Lombricoide